Biogram:
Umiński Jan Nepomucen (1778-), oficer armii Księstwa Warszawskiego i armii Królestwa Polskiego, naczelny wódz powstania listopadowego, działacz emigracyjny. Urodził się 22 I 1778 r. w Czeluścinie jako syn Hilarego, starosty bielskiego, i Franciszki z Ryszewskich (pochowanej w Smolicach). Ochrzczony został 5 II 1778 r. [w Pępowie]. Służbę wojskową rozpoczął w okresie powstania kościuszkowskiego, służąc najpierw przy gen. Antonim Józefie Madalińskim jako adiutant, a następnie w korpusie gen. Jana Henryka Dąbrowskiego, biorąc udział w jego wyprawie do Wielkopolski. W 1806 r. mianowany został przez gen. Jana Henryka Dąbrowskiego dowódcą tworzonej w Poznaniu Gwardii Honorowej. 3 XII 1806 r. przeznaczony został przez gen. Jana Henryka Dąbrowskiego w stopniu podpułkownika do 1 Pułku Jazdy szefostwa Celestyna Sokolnickiego z objęciem funkcji po opuszczeniu Poznania przez cesarza. Przy opuszczeniu miasta przez Napoleona otrzymał od niego nominację na podpułkownika. W późniejszym 1 Pułku Strzelców Konnych Legii Poznańskiej (5 Pułku Strzelców Konnych Księstwa Warszawskiego objął dowództwo szwadronu oddziału po Celestynie Sokolnickim i w dniu 17 I 1807 r. wymaszerował z Poznania do Dywizji Dąbrowskiego z oddziałem liczącym 194 ludzi. Tutaj, 24 I 1807 r., przydzielony został do grupy płk. Dominika Dziewanowskiego. W dniu 27 I w czasie napaści wycieczki wojsk pruskich z Gdańska na jego oddział stacjonujący w Tczewie, wzięty został do niewoli. Przebywał w Piławie (Pillau). Po zakończeniu wojny powrócił do 5 Pułku Strzelców Konnych i 14 X 1807 r. umieszczony został w nim w stopniu majora. 6 III 1808 r. odznaczony został Krzyżem Kawalerskim Virtuti Militari (nr 618). W kampanii 1809 r. działał początkowo pod rozkazami płk. Franciszka Ksawerego Bardzkiego w departamencie bydgoskim; dnia 19 V 1809 r. został wysłany z oddziałem 50 ludzi z Czarnowa do Poznania w Wielkopolsce na czele oddziału zakładowego 5 Pułku Strzelców Konnych, później oddziału mieszanego (zakłady 4 i 6 Pułku Piechoty oraz 5 Pułku Strzelców Konnych i 6 Pułku Ułanów), w końcu na czele nowotworzonego pułku jazdy (późniejszego 10 Pułku Huzarów Księstwa Warszawskiego), w którym 21 VII 1809 r. mianowany został pułkownikiem. Na kampanię 1812 r. wymaszerował w składzie 16 Brygady Kawalerii Lekkiej gen. Jacquesa Gervais Subervie w ramach II Korpusu Rezerwowego Jazdy gen. Louisa Pierrea Montbruna. Po bitwie możajskiej objął komendę nad całą brygady składającą się z, oprócz 10 Pułku Huzarów Księstwa Warszawskiego, z pułku ułanów pruskich i pułku wirtemberskich strzelców konnych. Dnia 3 II 1813 r. otrzymał nominację na stopień generała brygada, a następnie objął dowództwo brygady jazdy (złożonej z 1 Pułku Strzelców Konnych oraz 2, 3 i 16 Pułku Ułanów) w dywizji gen. Antoniego Sułkowskiego maszerującej w kierunku Krakowa. Przeznaczony został na dowódcę korpusiku straży przedniej, składającego się ze szwadronu 14 Pułku Kirasjerów oraz Pułku Krakusów. W bitwie pod Lipskiem wzięty został do niewoli pruskiej. Dnia 28 X 1813 r. przyznany mu został Krzyż Oficerski Legii Honorowej. 3 II 1813 r. awansował na generała brygady. W 1814 r. był komendantem departamentu poznańskiego. 20 I 1815 r. został dowódcą 1 Brygady Dywizji Strzelców Konnych. Dnia 9 III 1815 r. przeznaczony został do klasyfikowania żołnierzy znajdujących się w departamentach poznańskim i bydgoskim (obok gen. Józefa Chłopickiego), kaliskim (wraz z gen. Edwardem Żółtowskim), płockim (z gen. Stanisławem Potockim), łomżyńskim (z gen. Michałem Cichockim) z pełnomocnictwem udzielania dymisji. W V 1815 r. komenderował Dywizją Strzelców Konnych w Łowiczu. 18 VI 1815 r. był urlopowany na 28 dni, a 3 VII 1815 r. na 6 tygodni do kąpieli mineralnych na Śląsku. 3 XII 1815 r. został zdymisjonowany na własne żądanie z prawem noszenia munduru. Do Kalisza przybył 18 II. Osiadł w rodzinnych Smolicach w Poznańskim. Dnia 22 II 1826 r. został aresztowany za przynależność do Towarzystwa Kosynierów. 1 I
1827 r. skazano go na 6 lat twierdzy, którą to karę odbywał w Głogowie. W 1830 r. otrzymał pensję króla pruskiego w wysokości 800 talarów rocznie z wyrównaniem za poprzednie 3 lata (na podstawie zawiadomienia namiestnika Antoniego Radziwiłła z 6 XI 1830 r. skierowanego do Umińskiego do Głogowa). W nocy z 17 na 18 II 1831 r. uciekł z Głogowa i pospieszył do Warszawy. W Kaliszu był w nocy z 18 na 19 II. Dnia 19 II wyjechał do Warszawy, gdzie przybył 20 II 1831 r. Dnia 21 II 1831 r. na podstawie Rozkazdu Dziennego Naczelnego Wodza z 25 II, mianowany został generałem dywizji. 22 II 1831 r. objął dowództwo nad 1 Korpusem Jazdy. 23 V 1831 r. został odwołany przez gen. Jana Skrzyneckiego z zajmowanego stanowiska. W VIII 1831 r. po ustąpieniu Skrzyneckiego z funkcji naczelnego wodza, Umiński został dowódcą Korpusu Rezerwy. 23 IX 1831 r. wybrany na naczelnego wodza powstania. Emigrował do Francji. W Paryżu, 22 X 1832 r., objął obowiązki prezesa Rady Polaków. Przeniósł się następnie do Belgii. W kraju przez władze Królestwa Polskiego uznany został za emigranta niekorzystającego z udzielonej amnestii carskiej. Zmarł w 15 VI 1851 r. we Wiesbadenie.
Ożeniony był z Magdaleną z Gembartów (urodzoną 22 VII 1777 r., córką Kaspra, sędziego w 1807 r., dziedzica Kamienia, wdowę po rozwiedzionym z nią gen. Michale Piotrowskim, zmarłą 17 X 1821 r. w Smolicach i tam pochowaną. Jej serce złożono w kościele parafialnym w Smolicach). Miał z nią: syna Jana Nepomucena urodzonego 9 III 1818 r., zmarłego 4 II 1819 r. i córkę Magdalenę poślubioną przez Juliana Seweryna Teofila Czartkowskiego herbu Korab, syna WIncentego, właściciela wsi Kamień, z którym mała córkę Marię (poślubioną w 1868 r. przez Zygmunta Łaszczyńskiego, właściciela odziedziczonego Kamienia), pochowaną w Kamieniu. W 1904 r. w wieku 79 lat zmarł w Warszawie ks. Cyprian Umiński, syn Franciszka, byłego oficera wojsk polskich, i jakoby wnuk gen. Umińskiego.
Funkcje wojskowe:
1794-00-00 adiutant gen. Antoniego Józefa Madalińskiego
1806-00-00 dowódca Gwardii Honorowej w Poznaniu
1807-00-00 dowódca szwadronu 1 Pułku Strzelców Konnych Legii Poznańskiej (5 Pułku Strzelców Konnych Księstwa Warszawskiego)
1812-00-00 dowódca 16 Brygady Kawalerii Lekkiej Wielkiej Armii
1813-00-00 dowódca straży przedniej
1814-00-00 komendant departamentu poznańskiego
1815-01-20 dowódca 1 Brygady Dywizji Strzelców Konnych
1831-02-22 dowódca 1 Korpusu Jazdy
1831-00-00 dowódca Korpusu Rezerwy 1831-09-23 wódz naczelny
