Czartoryski Konstanty Adam Aleksander Tadeusz, urodzony 28.10.1773 roku w Warszawie był synem Adama Kazimierza, generała ziem podolskich i Elżbiety Izabelli z Flemingów, wojewodzianki pomorskiej. W dniu 20.07.1802 roku poślubił w Nieborowie Anielę z Radziwiłłów, wojewodziankę wileńską (1781-1808), miał z nią syna Adama Konstantego, (oficera Wojska Polskiego w 1831 roku). Po jej śmierci, Konstanty Adam Czartoryski własnym kosztem sformował 5. Pułk Piechoty Galicyjsko-Francuskiej, której został dowódcą ze stopniem pułkownika (22.05.1809). Walczył w 1809 roku w okolicach Krakowa. W dniu 20.03.1810 roku w Wiedniu ożenił się po raz drugi - z Marią (Marianna) z domu Dzierżanowską (1790-1842) i miał z nią 3 synów, w tym: Konstantego Mariana Adama (1822-1891) i Jerzego Konstantego (1828-1912). Kontynuował służbę wojskową jako wciąż dowódca 5. Pułku Piechoty Galicyjsko-Francuskiego, walczył pod Smoleńskiem (1812) i następnie pod Możajskiem. W tej ostatniej bitwie stracił konia, a sam został ciężko ranny, co stało się powodem powzięcia przez niego dymisji. Odznaczony Legią Honorową (nr 31660) w dniu 22.08.1812 roku. Został również mianowany oficerem Legii Honorowej (11.10.1812). Dnia 19.03.1813 roku został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Virtuti Militari (za udział w bitwie pod Smoleńskiem). Patent na order oficerski odebrał w Warszawie w dniu 17.07.1814 roku od pułkownika Aleksandra Chodkiewicza, podszefa Sztabu Głównego Wojska Polskiego. Został dymisjonowany z dniem 20.11.1815 roku w stopniu generała brygady. Otrzymał nominację na generał-adiutanta cesarza/cara Aleksandra I dnia 26.11.1815. Bezterminowo urlopowany z pozwoleniem wyjazdu zagranicę (30.10.1817), następnie dymisjonowany z powodu złego stanu zdrowia z pozwoleniem noszenia munduru - w dniu 3.11.1817 i potwierdzonym Rozkazem Dziennym Naczelnego Wodza 14.11.1817 roku. Zmarł 23.4.1860 w Wiedniu
Pani Halina Klimkiewicz pisze: "W numerze 20 "Stolicy" artykuł "Amory Warszawskie" bardzo mnie zainteresował, gdyż moja babka ze strony Mamusi była rodzoną siostrą Marianny Dzierżanowskiej i obie wychowywały się u książąt Czartoryskich. Wiem, że rodzinę Matki łączyły bliskie stosunki z Czartoryskimi. Był u nas portret księcia Jerzego Czartoryskiego, a Ciotka moja odwiedzała u pp. Wizytek zakonnicę Czartoryską. Uprzejmie proszę Szanownego Pana o łaskawe poinformowanie mnie, jak nazywały się dzieci Marianny z Dzierżanowskich i Konstantego Czartoryskiego, bo nie jestem pewna, czy to mowa o mojej babce czy prababce".
Otóż pułkownik książę Konstanty Adam Aleksander Czartoryski (1773-1860), brat Adama, odznaczony przez samego cesarza pod Smoleńskiem Legią Honorową, a potem przez Poniatowskiego (z woli króla Fryderyka Augusta) Virtuti Militari, fundator i dowódca 16. pułku piechoty, zwanego "galicyjskim", ożenił się dwukrotnie: z Anną (Anielą) Radziwiłłówną 20 VII 1802 r. a po jej przedwczesnej śmierci, którą odczuł nad wyraz boleśnie, z Marianną Dzierżanowską 20 III 1810 r., praktycznie zrywając przez ów mezalias stosunki z rodziną. Z pierwszego związku narodził się Adam Konstanty, z drugiego (o co właśnie Pani zapytuje) trzech synów: Aleksander, Konstanty i Jerzy. U Orgelbranda (t. VI z r. 1861) znajdujemy zdanie: "Ród jego (Konstantego - przyp. wz.) zniemczał w dzieciach i wnukach" co jednak nie zupełnie odpowiadało prawdzie. Z trzech wymienionych synów z małżeństwa z Dzierżanowską najbardziej znani byli: Konstanty Marian Adam Czartoryski (1822-1891), urodzony 9 kwietnia w Wiedniu, czynny politycznie na rzecz Polski; Jerzy Konstanty Czartoryski (1828-1912), urodzony 24 kwietnia w Dreźnie, polityk i działacz społeczny.
Waldemar Łysiak
Miejsce urodzenia:
Warszawa
Ojciec:
Czartoryski Adam Kazimierz
Matka:
Czartoryska Elżbieta Izabella z d. Fleming
Funkcje wojskowe:
Dowódca 5. Pułku Piechoty Galicyjsko-Francuskiej;
oficer Legii Honorowej (11.10.1812);
generał-adiutant cesarza Aleksandra I (26.11.1815)
1 syn (z Anielą Radziwiłłówną): Adam Konstanty Czartoryski, oficer Wojska Polskiego;
3 synów (z Marianną z Dzierżanowskich): Aleksander Czartoryski; Konstanty Marian Adam Czartoryski, czynny politycznie sprawie Polski; Jerzy Konstanty Czartoryski, polity
Indeks osobowy:
Chodkiewicz Aleksander;
Czartoryska Aniela (Anna) z d. Radziwiłł (1. żona);
Czartoryska Elżbieta Izabella z d. Fleming (matka)
Czartoryska Marianna z d. Dzierżanowska (2. żona);
Czartoryski Adam Kazimierz (ojciec);
Czartoryski Adam Konstanty (syn);
Czartoryski Aleksander (syn)
Czartoryski Jerzy Konstanty (syn);
Czartoryski Konstanty Adam Aleksander
Czartoryski Konstanty Marian Adam (syn);
Klimkiewicz Halina
Łysiak Waldemar;
Poniatowski Stanisław August;
Romanow Aleksander (car);
Wettyn Fryderyk August;
Projekt realizowany w Instytucie Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego we współpracy z Fundacją Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego w Krakowie. Sfinansowano ze środków Wydziału Historycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego.
